İlamlı ve ilamsız icra takibi, ödeme emri, itiraz süreleri, itirazın iptali ve kaldırılması davaları ile haciz aşamasına ilişkin pratik rehber.
Ticari hayatta veya günlük ilişkilerde ödenmeyen bir alacak, çoğu zaman icra takibiyle tahsil edilir. İcra ve İflas Kanunu, alacağın türüne ve elinizdeki belgeye göre farklı takip yolları öngörür. Doğru yolun seçilmesi, sürecin hızını doğrudan etkiler.
Hangi takip yolu?
İlamlı takip. Elinizde kesinleşmiş veya icrası kabil bir mahkeme kararı varsa başvurulan yoldur. Borçluya icra emri gönderilir.
İlamsız takip (genel haciz yolu). Fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi gibi belgelere dayanan para alacakları için kullanılır. Borçluya ödeme emri gönderilir.
Kambiyo senetlerine özgü takip. Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklarda daha hızlı ve borçlu itirazının sınırlı olduğu özel bir yoldur.
Kiralanan taşınmazların tahliyesi ve rehnin paraya çevrilmesi gibi özel takip yolları da bulunmaktadır.
Ödeme emri ve itiraz süreleri
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir. Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz ve şikâyet süresi 5 gün, ödeme süresi ise 10 gündür. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz talep edebilir.
Borçlu itiraz ederse
İtiraz ile takip durur. Bu noktada alacaklının iki seçeneği vardır:
- İtirazın kaldırılması: Alacak, kanunda sayılan belgelerle (örneğin imzası ikrar edilmiş bir borç senedi) ispatlanabiliyorsa, icra mahkemesinden itirazın kaldırılması istenir. Süre, itirazın tebliğinden itibaren 6 aydır.
- İtirazın iptali: Genel mahkemede açılan bir davadır ve itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Alacak likit ve belirlenebilir ise, haksız itiraz eden borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
Haciz ve satış
Takip kesinleştikten sonra borçlunun banka hesapları, taşınır ve taşınmaz malları, araçları ve üçüncü kişilerdeki alacakları haczedilebilir. Haczedilen mallar satılarak alacak tahsil edilir. Haczedilemezlik kuralları ve maaş haczindeki sınırlamalar bu aşamada dikkate alınır.
Zamanaşımı ve süreler
Alacağın türüne göre farklı zamanaşımı süreleri bulunur; örneğin bazı ticari alacaklar ve kambiyo senetleri için süreler oldukça kısadır. Takibin gecikmeden başlatılması, hem zamanaşımı riskini hem de borçlunun mal kaçırma ihtimalini azaltır. Gerekli hallerde takip öncesinde veya sırasında ihtiyati haciz talep edilebilir.
Pratik öneriler
- Alacağa ilişkin tüm belgeleri (sözleşme, fatura, irsaliye, yazışmalar) bir araya getirin.
- Borçlunun güncel adresini ve ticaret sicil bilgilerini kontrol edin.
- Faiz başlangıcını ve oranını doğru belirleyin.
- Borçlunun malvarlığı hakkında bilginiz varsa ihtiyati haciz imkânını değerlendirin.
İcra takibi, doğru belge ve doğru yol seçildiğinde etkili bir tahsil aracıdır. Takip öncesinde dosyanın değerlendirilmesi, itiraz halinde izlenecek stratejinin de baştan belirlenmesini sağlar.
Sık Sorulan Sorular
İcra takibi için mutlaka mahkeme kararı gerekir mi?
Hayır. Fatura, sözleşme veya cari hesap gibi belgelere dayanan alacaklar için ilamsız icra takibi başlatılabilir. Borçlu itiraz ederse takip durur ve itirazın iptali ya da kaldırılması yoluna gidilir.
Borçlu ödeme emrine itiraz ederse ne olur?
Takip durur. Alacaklı, elindeki belgelere göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını veya genel mahkemede itirazın iptalini talep edebilir. İtirazın iptali davası, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Yabancı bir şirket Türkiye’de icra takibi başlatabilir mi?
Evet. Türk avukatına verilecek apostilli ve tercümeli bir vekaletname ile takip başlatılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Mevzuat ve uygulama değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir.